دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

سرمقاله: فراخوانی برای تحلیل کیفری و جرم‌شناختی تجاوز اسرامریکا به ایران؛ از تبیین الگوهای جنایی تا تدوین مدل‌های تعقیب کیفری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد درویش زاده
رئیس پژوهشکده حقوق و قانون ایران و قاضی پیشین دیوانعالی کشور، تهران، ایران
10.22034/jclc.2026.738761
چکیده
مقدمه: در تلاطم تجاوز و چالش‌های حقوق کیفری
وقایع تکان‌دهنده اسفندماه 1404 مصادف با فوریه 2026 میلادی، فراتر از یک رویارویی نظامی، یک «جنایت سازمان‌یافته در ابعاد دولتی و بین المللی» بود. شهادت مظلومانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (ره)، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در کنار تجاوز گسترده به خاک ایران، ابعادی از بیقانونی در عرصه بین‌المللی را به نمایش گذاشت که در تاریخ معاصر بی‌سابقه است. آنچه از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه بسیار تکان‌دهنده است، نقض سیستماتیک «اصل تفکیک» و هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان است. در این جنایت، متجاوز ضمن نقض قوانین، با تکیه بر قدرت هژمونیک خود، تلاش نمود تا از طریق بازتعریف مفاهیم حقوقی، جنایات خود را تحت پوشش واژگانی چون «امنیت»، «دفاع پیش دستانه» و ... توجیه کند؛ رویکردی که می‌توان آن را «بهره‌برداری ابزاری از قانون توسط قدرت» برای پوشاندن ماهیت مجرمانه اقدامات دانست.
جنایاتی نظیر قتل عمدی 156 دانش‌آموز و معلم بی‌گناه در مدرسه میناب، با هدف قرار دادن مراکز علمی، آموزشی، تاریخی، امدادی، درمانی و مکان‌های مقدس ،نشان‌دهنده یک «الگوی رفتاری مجرمانه» است. تجاوز به زیرساخت‌های حیاتی چون آب، برق و گاز نیز در واقع نوعی «ترور اجتماعی» برای نابودسازی شرایط زیستی ملت است. لذا در این نوشتار، با هدف تبدیل «دانش کیفری» به «سلاح قضایی»، فراخوانی برای پژوهشگران حقوق کیفری و جرم‌شناسان ارائه می‌شود تا با نگاهی تحلیلی، ابعادی از این جنایات را کالبدشکافی کرده و مسیرهای عملیاتی برای پیگرد کیفری متجاوزان و همدستان آن‌ها را ترسیم نمایند.
دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 مرداد 1405