دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

فراخوانی برای تحلیل کیفری و جرم‌شناختی تجاوز اسرامریکا به ایران؛ از تبیین الگوهای جنایی تا تدوین مدل‌های تعقیب کیفری

مطالب عمومی

نویسندگان
1 استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 رئیس پژوهشکده حقوق و قانون ایران و قاضی پیشین دیوانعالی کشور، تهران، ایران
چکیده
مقدمه: در تلاطم تجاوز و چالش‌های حقوق کیفری
وقایع تکان‌دهنده اسفندماه 1404 مصادف با فوریه 2026 میلادی، فراتر از یک رویارویی نظامی، یک «جنایت سازمان‌یافته در ابعاد دولتی و بین المللی» بود. شهادت مظلومانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (ره)، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در کنار تجاوز گسترده به خاک ایران، ابعادی از بیقانونی در عرصه بین‌المللی را به نمایش گذاشت که در تاریخ معاصر بی‌سابقه است. آنچه از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه بسیار تکان‌دهنده است، نقض سیستماتیک «اصل تفکیک» و هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان است. در این جنایت، متجاوز ضمن نقض قوانین، با تکیه بر قدرت هژمونیک خود، تلاش نمود تا از طریق بازتعریف مفاهیم حقوقی، جنایات خود را تحت پوشش واژگانی چون «امنیت»، «دفاع پیش دستانه» و ... توجیه کند؛ رویکردی که می‌توان آن را «بهره‌برداری ابزاری از قانون توسط قدرت» برای پوشاندن ماهیت مجرمانه اقدامات دانست.
جنایاتی نظیر قتل عمدی 156 دانش‌آموز و معلم بی‌گناه در مدرسه میناب، با هدف قرار دادن مراکز علمی، آموزشی، تاریخی، امدادی، درمانی و مکان‌های مقدس ،نشان‌دهنده یک «الگوی رفتاری مجرمانه» است. تجاوز به زیرساخت‌های حیاتی چون آب، برق و گاز نیز در واقع نوعی «ترور اجتماعی» برای نابودسازی شرایط زیستی ملت است. لذا در این نوشتار، با هدف تبدیل «دانش کیفری» به «سلاح قضایی»، فراخوانی برای پژوهشگران حقوق کیفری و جرم‌شناسان ارائه می‌شود تا با نگاهی تحلیلی، ابعادی از این جنایات را کالبدشکافی کرده و مسیرهای عملیاتی برای پیگرد کیفری متجاوزان و همدستان آن‌ها را ترسیم نمایند.

منابع فارسی
1.    حبیب زاده، محمدجعفر؛ و همکار (بهار و تابستان1404)؛ سنجه کارآمدی حکومت قانون در نظام حقوقی ایران، دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم­شناسی، دوره دوم، ش 3. doi: 10.22034/jclc.2025.2049834.1142
2.    حبیب زاده، محمدجعفر (پاییز و زمستان 1404)؛ حکومت قانون یا حکومت با قانون کدام مبنای مبارزه با فساد باشند؟، دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم­شناسی، دوره دوم، ش. Doi:  10.22034/jclc.2026.735001
 
منابع انگلیسی
 
1.Waldron, Jeremy (2023). "The Rule of Law". In The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Edward N. Zalta & Uri Nodelman, eds).
2.     Dicey, Albert Venn (1885); Introduction to the Study of the Law of the Constitution, London: Macmillan, First Edition.
3.     Fuller, Lon L. (1964), The Morality of Law, New Haven: Yale University Press (Storrs Lectures on Jurisprudence, 1963).
4.     Raz, Joseph (2019), "The Law's Own Virtue, Oxford Journal of Legal Studies, Vol. 39, No. 1, DOI: 10.1093/ojls/gqy041
5.     Tamanaha, Brian Z.; (2004); On the Rule of Law: History, Politics, Theory, Cambridge University Press.
6.     United Nations (2012); "Rule of Law and Democracy: Addressing the Gap Between Policies and Practices", UN Chronicle, Vol. XLIX, No. 4, December 2012. Available at: https://www.un.org/en/chronicle/article/rule-law-and-democracy-addressing-gap-between-policies-and-practices
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.