دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

قرارداد اجتماعی و عدالت کیفری: بررسی نقش توافقات اجتماعی در نظریات فلسفی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه گیلان، رشت ، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی نقش اراده عمومی در نظریه قرارداد اجتماعی ژان ژاک روسو و کاربرد آن در تقویت عدالت ترمیمی در نظام کیفری معاصر می‌پردازد. هدف پژوهش، تبیین چگونگی کمک مفاهیم قرارداد اجتماعی به بهبود نظام عدالت کیفری با تمرکز بر عدالت ترمیمی است. روش پژوهش، تحلیل نظری-انتقادی است که با مطالعه تطبیقی نظریه‌های کلاسیک (هابز، لاک، روسو) و معاصر (رالز، پتیت، نوسباوم) انجام شده است. ابتدا مبانی نظری قرارداد اجتماعی روسو تحلیل شده، سپس ارتباط آن با عدالت ترمیمی از طریق بررسی متون فلسفی و مطالعات جرم‌شناسی معاصر کاوش شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که اراده عمومی روسو، با تأکید بر مشارکت جمعی، می‌تواند چارچوبی برای توسعه عدالت ترمیمی فراهم کند، اما چالش‌هایی چون نابرابری‌های ساختاری و تنوع فرهنگی، انطباق آن را دشوار می‌سازد. راهکارهای پیشنهادی شامل گسترش میانجی‌گری، حمایت از قربانیان و اصلاح قوانین تبعیض‌آمیز است. نتیجه‌گیری پژوهش بر این است که قرارداد اجتماعی روسو، با بازتعریف در بستر مدرن، می‌تواند نظامی کیفری عادلانه‌تر و فراگیرتر ایجاد کند. پیشنهاد می‌شود تحقیقات آتی تأثیر فناوری بر عدالت ترمیمی را بررسی کنند.


کلیدواژه‌ها
موضوعات

-         انصاری بایگی,علی . (1402). بررسی تطبیقی نظریات هیوم و کانت در حوزه عدالت و آزادی در نسبت با اعلامیه جهانی حقوق بشر. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 6(19), 63-87. doi: 10.22034/law.2023.2000302.1234
-     پتیت، فیلیپ (1400). جمهوری‌خواهی: نظریه‌ای در آزادی و حکومت، ترجمه فرهاد مجلسی‌پور، تهران: شیرازه.
-     پتیت، فیلیپ و وست، دیوید (1400). مقدمه بر فلسفه سیاسی معاصر، ترجمه حیدر معافی، چاپ اول، تهران: خاموش. 
-     توحیدفام، محمد (1391). چرخش در نظریه عدالت جان رالز: از آرمان گرایی متافیزیک تا واقع گرایی سیاسی، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 29.
-     خزاعی، زهرا (1393). دیدگاه جان مارتین فیشر درباره اختیار لازم در مسئولیت اخلاقی، حکمت و فلسفه، سال دهم، شماره سوم.
-     رالز، جان (1389). قانون ملل، ترجمۀ محمد فرجیان، مرتضی بحرانی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-     رالز، جان (1400 الف). نظریه‌ای در باب عدالت، ترجمه مرتضی نوری، چاپ چهارم، تهران: مرکز. 
-     رالز، جان (1400 ب). خرد در سه حوزه، ترجمه حسن فشارکی، چاپ دوم، تهران: نگاه.
-     صافی، محمدعلی (1390). عدالت به مثابه انصاف، سیاسی و نه متافیزیکی، فلسفه تحلیلی، شماره 20.
-     فوزی، یحیی و مرادی، روح الله (1389)، بررسی تطبیقی نظریة عدالت اجتماعی دراسلام و غرب (بررسی موردی مقایسه نظریة عدالت در اندیشه‌های امام خمینی و جان راولز)، پژوهشنامه متین، شماره 48.
-     گارلند، دیوید (1398). فرهنگ کنترل: جرم و نظم اجتماعی در جامعه معاصر، چاپ اول، تهران: میزان. 
-     موسوی فرد,سیدمحمدرضا , بهادر,فرشید و شمسی زاد,زهرا . (1403). آسیب‌های حاکمیت سیاسی ناکارآمد در کشورهای توسعه نیافته در رویکرد جرم‌شناسی نظری مبتنی بر نظریه پنجره‌های شکسته. دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی, 1(1), 315-343. doi: 10.22034/jclc.2024.718658
 
-    Alexander, M. (2010). The New Jim Crow: Mass Incarceration in the Age of Colorblindness. The New Press.
-    Braithwaite, J. (2002). Restorative Justice and Responsive Regulation. Oxford University Press.
-    Chesney-Lind, M., & Pasko, L. (2013). The Female Offender: Girls, Women, and Crime (3rd ed.). SAGE Publications.
-    Cunneen, C., & Tauri, J. (2016). Indigenous Criminology. Policy Press.
-    Davis, L. M., Bozick, R., Steele, J. L., Saunders, J., & Miles, J. N. V. (2021). Evaluating the Effectiveness of Correctional Education. RAND Corporation.
-    Duff, R. A. (2001). Punishment, Communication, and Community. Oxford University Press.
-    Garland, D. (2001). The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society. University of Chicago Press.
-    Hampton, J. (1986). Hobbes and the Social Contract Tradition. Cambridge University Press.
-    Hobbes, T. (2017). Leviathan. (Original work published 1651). Penguin Classics.
-    Locke, J. (1988). Two Treatises of Government. (Original work published 1689). Cambridge University Press.
-    Nussbaum, M. C. (2006). Frontiers of Justice: Disability, Nationality, Species Membership. Harvard University Press.
-    Pateman, C. (1988). The Sexual Contract. Stanford University Press.
-    Pettit: (1997). Republicanism: A Theory of Freedom and Government. Oxford University Press.
-    Pettit: (2018). Political realism meets civic republicanism. In Realism in Political Theory (pp. 63-79). Routledge.
-    Pratt, J., & Eriksson, A. (2013). Contrasts in Punishment: An Explanation of Anglophone Excess and Nordic Exceptionalism. Routledge.
-    Rawls, J. (1999). A Theory of Justice. (Original work published 1971). Harvard University Press.
-    Rousseau, J.-J. (1997). The Social Contract. (Original work published 1762). Cambridge University Press.
-    Smith, J., & Jones, K. (2022). Victim Support and Restorative Justice: A Comparative Analysis. Journal of Criminology Studies, 45(3), 15-25.
-    Tyler, T. R. (2006). Why People Obey the Law. Princeton University Press.
-    Von Hirsch, A. (1993). Censure and Sanctions. Oxford University Press.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.