دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

چالش‌های اجرای اصل قضامندی: از ترجیحات شخصی دادرسان تا ناکارامدی نهاد دادرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، گروه حقوق دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده
اصل/ قاعده قضامندی، بدین معنا که در مقوله کیفری دخالت مقام صلاحیت‌دار جهت تعقیب و رسیدگی ضرورت دارد و تنها مقام صلاحیت‌دار می­تواند نسبت به صدور حکم به مجازات و اجرای آن اقدام کند، یکی از بنیادی‌ترین شاخص‌های سنجش یک دادرسی عادلانه است. تضعیف اصل قضامندی، اصل قانونمندی و حاکمیت قانون را نیز به چالش می­کشد. چالش‌های اصل قضامندی صرف­نظر از تنوع و کیفیت آن در نظام‌های مختلف سیاست جنایی، در قسمتی به ترجیحات دادرسان و سوگیری تایید در مقام قضاوت مربوط می­شود و قسمتی نیز به ناکارامدی نظام دادرسی در کنترل عوامل و علل تضعیف کننده اصل قضامندی مرتبط می­شود. در این مطالعه چالش‌های اصل قضامندی معطوف به سیاست جنایی ایران، در دو قسمت ترجیحات شخصی دادرسان و ناکارامدی نهاد دادرسی مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش ترجیحات شخصی قضات به موضوع دین، نژاد، جنسیت و دلبستگی سیاسی و در بخش ناکارآمدی نهاد دادرسی به کاهش ذخیره نخبگی، ورودی پرونده، مدیریت گرایی و مسایل مربوط به اقتصاد و معیشت کارکنان عدلیه اشاره شده است. یافته­های تحقیق حاکی است که چالش­های اصل قضامندی اختصاص به نظام سیاست جنایی خاصی ندارد، ولی نکته مهم این است که هر نظام سیاست جنایی بتواند متناسب با ظرفیت­های بومی سیاست جنایی خود از طریق روش­های علمی و کارامد بر چالش­ها فائق آید..
کلیدواژه‌ها
موضوعات

آقابابائی طاقانکی، عظیم ،کردعلی وند، روح الدین، (1403)،« دادرسی عادلانه در چنبرۀ مدیریتگراییِ دیجیتالِ سامانۀ کیفری»، حقوق فناوری‌های نوین، شماره 9 ، 170 – 184.
پورمحمدی، رضا، یوسفی، محمد مهدی و شاهنوش فروشانی، محمدعبدالصالح (1400)« تأثیر پیشینۀ اجتماعی قضات بر آرای قضایی» مطالعات حقوق خصوصی، 51(3) 409-427.    doi: 10.22059/jlq.2021.322179.1007530            
جربانی، حمید . (1389). بررسی آماری جرایم زنان ایران (با تأکید بر محکومیت به حبس). مجله حقوقی دادگستری, 74(72)، 91-117. doi: 10.22106/jlj.2010.11160
جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا، ساداتی، سید محمد جواد و نورپور، محسن. (1399). تأثیر جنسیت بر میزان گرایش به اجرای مجازات‌های شدید جسمانی در ایران (مطالعه موردی: شهرستان مشهد). فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 8(30)، 109-142
doi: 10.22054/jclr.2020.35641.1760
ساکیانی، زهرا و واعظی، سیدعباس . (1401). اثرسنجی سوگیری‌های شناختی بر کیفیت عدالت در تصمیم‌گیری قضات دادگاه‌های کیفری. مجله حقوقی دادگستری، 86(119)، 245-269. doi: 10.22106/jlj.2021.534564.4300
سبزواری نژاد، حجت . (1389). نقش نژاد و مذهب قربانی جرم در تعیین مجازات در قوانین کیفری ایران و انگلستان. مجله حقوقی دادگستری، 74(71)، 73-92. doi: 10.22106/jlj.2010.11165.
سیلوستری، ماریسا و کراوتردی، کریس، ( 1398)، جنسیت و جرم، ترجمه حسین آقابابایی و سکینه خانعلی پور، چاپ اول، انتشارات دانشگاه گیلان.
صبوحی، رحمان و هاشمی، سید حسین. (1396). «مستندات فقهی اصل قانونمندی و قضامندی در جرم سب‌ّالنبی». پژوهشنامه حقوق کیفری, 8(1), 163-186. doi: 10.22124/jol.2017.2292
قاسمی کهریزسنگی، راضیه و فرجیها محمد. (1394). «چالش عدالت و کارایی در گفتمان مدیریت‌گرایی کیفری با تأکید بر حقوق ایران». آموزه‌های حقوق کیفری، 12(9)، 29-54.
قماشی، سعید و اختری زواره، محمدعلی. (1401). «مطالعه نظری نقش احساسات و عواطف در تصمیم‌گیری‌های قضایی؛ با تکیه بر رویکرد تصمیم‌گیری دو روشی». پژوهشنامه حقوق کیفری, 13(2), 189-213. doi: 10.22124/jol.2022.20104.2178
مارتی، می ری دلماس، نظامهای بزرگ سیاست جنایی،(1402) برگردان علی حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات میزان.
محمدنسل، غلامرضا و نوریان، ایوب. (1399). واقع‌گرایی در تصمیم‌گیری کیفری. پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی
، 8(16)، 113-134doi: 10.22034/jclc.2021.125301
موسوی مجاب، سید درید و مهذب، مریم، (1399)، جستارهایی در جامعه شناسی کیفری، چاپ اول، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
نعمتی, زهرا و فرجیها, محمد . (1402). واکنش نهادهای عدالت کیفری در قبال خشونت جنسی علیه همسر. پژوهشنامه حقوق کیفری, 14(1), 279-309
doi: 10.22124/jol.2023.22709.2310
نوبهار، رحیم. (1384).« بررسی قاعدة حرمت تنفیر مردم از دین»، مجلة تحقیقات حقوقی ، یادنامة دکتر شهیدی.
نوبهار، رحیم، (1392)،« اصل قضامندی مجازاتها»، آموزه‌های حقوق کیفری، شماره 5، شماره 5،  65 – 96.
وینتر، هارولد، (1394)، اقتصاد جرم، ترجمة حمید بهره مند و زهرا ساکیانی، انتشارات دادگستر، چاپ اول، تهران.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.