دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

آسیب‌شناسی نقش صرافی‌ها در وقوع جرائم ارزی بر نظام مالی و بالتبع سیاسی ایران با تاکید بر جرم پولشویی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی ، واحد سمنان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، سمنان ، ایران
2 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
چکیده
در اقتصاد ایران که با پیچیدگی مناسبات مالی و نوسانات شدید ارزی مواجه است، نقش صرافی‌ها از اهمیت والایی برخوردار است. می‌توانند در شرایط بحرانی با تنظیم بازار و ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا به ثبات اقتصادی کمک کنند. اما در عمل، ضعف قوانین و نبود نظارت مؤثر، سبب شده است تا برخی از این صرافی‌ها به‌ویژه انواع غیرمجاز آن‌ها، به بستر مناسبی برای جرائم سازمان‌یافته مالی و به طور خاص پولشویی تبدیل شوند. پژوهش حاضر به بررسی این پرسش محوری می‌پردازد که فعالیت صرافی‌ها چه ارتباطی با شکل‌گیری جرائم سازمان‌یافته مالی دارد و نظام نظارتی تا چه میزان توانایی مهار این روند را داراست؟ مفروض این است که گسترش صرافی‌های غیرمجاز و خلأهای نظارتی موجود، به طور مستقیم زمینه‌ساز افزایش جرائم ارزی و تضعیف سلامت مالی کشور شده‌ است. در اینجا با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی و تحلیل اسناد قانونی، دکترین های مرتبط، یافته‌ها نشان می‌دهد که صرافی‌های غیرمجاز با سوءاستفاده از ضعف‌های ساختاری، نقش مؤثری در تسهیل پولشویی و تشدید بی‌ثباتی بازار ارز ایفا می‌کنند. در مقابل، صرافی‌های مجاز که مقررات را رعایت کرده و شفافیت مالی دارند، می‌توانند عاملی برای پیشگیری از فساد اقتصادی باشند. از مهم‌ترین چالش‌های نظارتی در این حوزه، می‌توان به نبود هماهنگی بین نهادهای مسئول و فقدان زیرساخت‌های فناورانه لازم برای رصد لحظه‌ای و هوشمند تراکنش‌های مالی اشاره کرد. برای غلبه بر این مشکلات و کاهش جرائم ارزی، دو راهکار کلیدی پیشنهاد می‌شود: نخست، طراحی و استقرار یک سامانه ملی نظارت هوشمند بر تراکنش‌های ارزی، و دوم، الزام کلیه صرافی‌ها به احراز هویت دیجیتال دقیق مشتریان است. اجرای این راهکارها می‌تواند تاب‌آوری نظام مالی در مقابل جرائم این دست افزایش دهد. ضروری دارد سیاست کیفری پیشگیرانه و آینده‌نگری اتخاذ شود که بر تحلیل ریسک و مقررات انطباق‌پذیر در مقابل جرائم احتمالی متکی باشد. می توانند راهکارهای موثری جهت جلوگیری از آسیب در نوع خود باشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

- منابع فارسی
- آزموده ا، پورقهرمانی، بابک.، بیگی، جمال.. (1404). اثر گذاری متغیرهای اقتصادی حوزه سیاست‌های پولی و مالی بر قاچاق کالا و ارز در ایران. پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، 7(2).
- آیدین مهر، مهدی. (1404). ارتباط پولشویی با جرائم سازمان‌یافته و تأمین مالی تروریسم. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 14 (24).
- تقوا، محمدرضا، و جلاییان زعفرانی، زهرا. (1399). توسعه مدل اکوسیستم شناختی رمزارز. فصلنامه علمی تازه‌های علوم شناختی، 22(2).
- جعفری مسلم، مجتبی و آقابابایی، عظیم. (1400). جرم اخلال کلان در نظام اقتصادی در قانون اخلالگران در نظام اقتصادی کشور و ماده 286 قانون مجازات اسلامی. پژوهش‌های حقوقی، 20(47).
- حبیبی، حبیب اله، و زرنشان، شهرام. (1400). نقش و جایگاه گروه ویژه اقدام مالی (FATF) در نظام حقوق بین الملل. پژوهش‌های‌ حقوقی، 20(45).
- حسینی احمدفداله، سیدمحمد، جعفرقلی خانی، ابوالفضل، و بلوردی، طیبه. (1399). ابعاد حقوقی پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی (FATF). مطالعات بین المللی پلیس، 11(42).
- حقیقی، مهری، ابدی، سعیدرضا، عربیان، اصغر، و جلالی، محمد. (1397). مؤلفه‌های کارآمدی دولت در نظارت مالی کارآ و کاهش جرائم و تخلفات مالی در دستگاه‌های اجرایی. دانش حسابرسی، 18(72).
- دانش ناری، حمیدرضا و عباسی مرویان، فوژان. (1402). ارزیابی حالت خطرناک شرکت‌ها در پرتو مدل‌ فرهنگ‌ سازمانی شاین مطالعه موردی مؤسسه مالی اعتباری ثامن الحجج. تعالی حقوق، 9(1).
- درویشی‌ها، محسن، حسینی، حدیث سادات (1404)، تحلیل حقوقی و جرم شناسی جرائم مرتبط با رمز ارزها در ایران. فصلنامه علمی تخصصی پژوهش‌های نوین، 6(2).
- دیهیم، علیرضا، بشیره، صادق و محمدزاده، ساوالان. (1402). شرط کلی ایران بر کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم (CFT) از منظر حقوق بین‌الملل. مجله حقوقی دادگستری، 87(122).
- سبحانی، حسین. (1404). رویکرد ریسک‌پایه ناظر بر عوائد مجرمانه در پرتو مطالعه‌ ‌تطبیقی و استانداردهای FATF. فصلنامه علمی مطالعات حقوقی، 17(1).
- سراج، ناصر. (1400). جرائم اقتصادی سازمان‌یافته و تأثیر آن بر نظام اقتصادی کشور (مطالعه موردی: پرونده فساد بانکی سه هزار میلیارد تومانی). فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 4(11).
- شجری، هوشنگ، اربابیان، شیرین، و رفعت، بتول. (1385). بررسی رابطه متقابل تورم و کاهش ارزش خارجی پول در ایران. مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 21(2 (ویژه نامه اقتصاد).
- صغیری،بهراد و مرادی،یاسر . (1404). چالش‌های معرفت‌شناختی در تنظیم و مقررات‌گذاری رمزپول و دارایی‌های رمزنگاری‌شده و تأملی در تقلیل آن. (e731121). دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق عمومی  doi: 10.22034/jrpl.2025.2073575.1185.
- طالبی رستمی، محبوبه. (1404). درآمدی بر جرائم مرتبط با رمزارزها؛ از تسهیلگری تا پیشگیری. (e227433). فصلنامه تمدن حقوقی، 8(24).
- عبدالهی قهفرخی، شهیار، پاکزاد، بتول، عالی پور، حسن و الهی منش، محمدرضا. (1400). پیشگیری از پولشویی الکترونیکی: رویکرد دفاعی و رویکرد هجومی. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم شناسی، 9(18).
- قوامی پور سرشکه،محدثه و محمودی،امیررضا . (1404). امنیت رمزارزها در و چالش‌های پیش‌رو. دو فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی، doi: 10.22034/jclc.2025.2054441.1168
- قیاسی، رضا، رستگار، علی، احمدپور، صدیقه، و هادی پور، بهزاد. (1397). عوامل مؤثر بر وقوع جرائم مالی در فضای مجازی و راه‌های پیشگیری مبتنی بر تئوری داده بنیان. فصلنامه علمی پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، 13(2 (شماره مسلسل 50).
- کیایی، حسن و عبادی، محمدحسین. (1395). سنجش ثبات در نظام مالی و تحلیل عوامل مؤثر بر آن.. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 5(18).
-English
- Akinbode, S. O., & Ojo, O. T. (2018). The effect of exchange rate volatility on agricultural exports in Nigeria: An autoregressive distributed lag (ARDL) bounds test approach. Nigerian Journal of Agricultural Economics, 8(1). https://doi.org/10.22004/ag.econ.280316
- Archer, J. (2007). The erosion of trust in Australian public life. In V. Bakir & D. M. Barlow (Eds.), Communication in the age of suspicion . Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230206243_4
- Bofinger, P., & Wollmershäuser, T. (2003). Managed floating as a monetary policy strategy. Journal of Economics and Planning, 36(2),. https://doi.org/10.1023/B:ECOP.0000012258.15614.d8
- Chaikin, D. (2008). Commercial corruption and money laundering: A preliminary analysis. Journal of Financial Crime, 15(3),. https://doi.org/10.1108/13590790810882865
- Daniali, G. (2014). E-money laundering prevention. New Marketing Research Journal, 4(Special Issue),. https://nmrj.ui.ac.ir/article_17731.html?lang=en
- Gadanecz, B., & Mehrotra, A. (2013). The exchange rate, real economy and financial markets. In Bank for International Settlements (Ed.), Sovereign risk: A world without risk-free assets? (BIS Papers No. 73,). Bank for International Settlements. https://ideas.repec.org/h/bis/bisbpc/73-02.html
- He, P. (2010). A typological study on money laundering. Journal of Money Laundering Control, 13(1),. https://doi.org/10.1108/13685201011010182
- Kim, M. (2019). Financial development, exchange rate fluctuations and debt dollarization: A firm-level evidence (IMF Working Paper No. 2019/168). International Monetary Fund. https://ideas.repec.org/p/imf/imfwpa/2019-168.html
- Kim, S. (2003). Monetary policy, foreign exchange intervention, and the exchange rate in a unifying framework. Journal of International Economics, 60(2),. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(02)00028-4
- Malm, A., & Bichler, G. (2013). Using friends for money: The positional importance of money-launderers in organized crime. Trends in Organized Crime, 16(4),. https://doi.org/10.1007/s12117-013-9205-5
- Mugarura, N. (2016). Uncoupling the relationship between corruption and money laundering crimes. Journal of Financial Regulation and Compliance, 24(1),. https://doi.org/10.1108/JFRC-01-2014-0002
- Nchofoung, T. N., Ojong, N., & Gachili, L. N. G. (2025). Exchange rate misalignment and financial development in Africa. International Journal of Finance & Economics, 30(1),. https://doi.org/10.1002/ijfe.2935
- Ozcelebi, O. (2018). Impacts of exchange rate volatility on macroeconomic and financial variables: Empirical evidence from PVAR modeling. In Exchange rates. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.74406
- Wronka, C. (2022). Money laundering through cryptocurrencies – Analysis of the phenomenon and appropriate prevention measures. Journal of Money Laundering Control, 25(1),. https://doi.org/10.1108/JMLC-02-2021-0017
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.