دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

بررسی صلاحیتِ دادسرا در صدور قرار بایگانی پرونده با نگاهی به حقوق دادرسی فرانسه و ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران
2 قاضی دادگستری، دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 قاضی دادگستری، دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خانواده، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
چکیده
قانونگذار ایران در فصلِ سومِ بخشِ دوم قانون آیین دادرسی کیفری(92) با اقتباس از ماده 40 قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه، ذیل وظایف و اختیاراتِ دادستان به امکانِ صدور قرار بایگانی پرونده توسط «مقام قضایی» در جرایم درجه هفت و هشت اشاره نموده است. سوالی که از فحوای ماده مذکور به ذهن متبادر می شود این است که با وجود رسیدگی مستقیم به جرایم درجه هفت و هشت در دادگاه، آیا با توجه به کلمه مقام قضایی، دادستان درجرایم مذکور مقام تعقیب بوده و امکان صدور قرار موصوف را دارد یا نقشی نداشته و صِرفاً دادگاه می تواند قرار بایگانی پرونده را صادر نماید. یافته های پژوهش از این حکایت دارد که برخلاف نظر برخی قضات و حقوقدانان امکان صدور این قرار توسط دادستان وجود دارد و در رویه برخی از دادسراها نیز ملاحظه شده است؛ زیرا برابر قانون آیین دادرسی کیفری منظور از طرح مستقیم پرونده در دادگاه، مراجعه مستقیم شکات یا ضابطان دادگستری به دادگاه نمی باشد بلکه می بایست پس از تشخیص مصادیق طرح مستقیم توسط دادستان یا دادسرا حسب مورد پرونده با قرار عدم صلاحیت( نسبت به دادگاه صلح) ویا بدون آن( نسبت به سایر دادگاه های کیفری)، مستقیماً به دادگاه صالح ارسال گردد. دادستان در این مجال حق دارد از جایگزین های تعقیبِ متهم که در قانون آیین دادرسی کیفری پیش بینی شده است به مانند بایگانی شدن پرونده، استفاده و از تورم پرونده در دادگاه جلوگیری نماید. تبعاً این نافی اختیارات دادگاه جهت صدور قرار بایگانی شدن پرونده نمی باشد. این پژوهش به شیوه توصیفی تحلیلی به بررسی موضوع می پردازد.



قانونگذار ایران در فصلِ سومِ بخشِ دوم قانون آیین دادرسی کیفری(92) با اقتباس از ماده 40 قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه، ذیل وظایف و اختیاراتِ دادستان به امکانِ صدور قرار بایگانی پرونده توسط «مقام قضایی» در جرایم درجه هفت و هشت اشاره نموده است. سوالی که از فحوای ماده مذکور به ذهن متبادر می شود این است که با وجود رسیدگی مستقیم به جرایم درجه هفت و هشت در دادگاه، آیا با توجه به کلمه مقام قضایی، دادستان درجرایم مذکور مقام تعقیب بوده و امکان صدور قرار موصوف را دارد یا نقشی نداشته و صِرفاً دادگاه می تواند قرار بایگانی پرونده را صادر نماید. یافته های پژوهش از این حکایت دارد که برخلاف نظر برخی قضات و حقوقدانان امکان صدور این قرار توسط دادستان وجود دارد و در رویه برخی از دادسراها نیز ملاحظه شده است؛ زیرا برابر قانون آیین دادرسی کیفری منظور از طرح مستقیم پرونده در دادگاه، مراجعه مستقیم شکات یا ضابطان دادگستری به دادگاه نمی باشد بلکه می بایست پس از تشخیص مصادیق طرح مستقیم توسط دادستان یا دادسرا حسب مورد پرونده با قرار عدم صلاحیت( نسبت به دادگاه صلح) ویا بدون آن( نسبت به سایر دادگاه های کیفری)، مستقیماً به دادگاه صالح ارسال گردد. دادستان در این مجال حق دارد از جایگزین های تعقیبِ متهم که در قانون آیین دادرسی کیفری پیش بینی شده است به مانند بایگانی شدن پرونده، استفاده و از تورم پرونده در دادگاه جلوگیری نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آشوری، محمد(1400)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ بیست و دوم، تهران، سمت.
باباخانی، عرفان(1400)، توافق کیفری ساز و کار جایگزین تعقیب عمومی (مطالعه تطبیقی حقوق ایران، بلژیک و فرانسه)، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، سال پنجم، شماره 1.
تدین، عباس(1402)، جایگزین های تعقیب دعوی عمومی و تحولات آن در آیین دادرسی کیفری فرانسه، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره 2.
_________(1391)، ترجمه آیین دادرسی کیفری، ژاک بوریکان و آن ماری سیمون، تهران، خرسندی.
تقی پور، علیرضا، سلیمی، واحد(1397)، تاثیر اندیشه های جرم شناسی بر کاهش موارد تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال نهم، شماره 1.
جوانمرد، بهروز(1394)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ دوم، تهران، جنگل.
حاجی تبار فیروزجائی، حسن(1399)، آیین دادرسی کیفری کاربردی، چاپ دوم، تهران، میزان.
خالقی، علی(1395)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ سی و سوم، تهران، شهردانش.
_________(1395)، نکته ها در آیین دادرسی کیفری، تهران، شهر دانش.
رام نژاد، سید علی مراد، کوشکی، غلامحسین، موذن زادگان، حسنعلی(1397)، سیاست کیفری ایران در خصوص جایگزین های تعقیب کیفری در قبال اطفال و نوجوانان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
رحمدل، منصور(1397)، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ سوم، تهران، نشر دادگستر.
رضاپور، محمدصادق، جانی پور، مجتبی(1402)، مبانی، شرایط و آثار قرار بایگانی شدن پرونده در حقوق دادرسی ایران با نگاهی بر رویکرد و رویه قضات و محاکم کیفری استان گیلان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه گیلان.
رضاقلی زاده, ابراهیم . (1400). الزامی (قانونی)بودن و مقتضی بودن تعقیب و نمود آن‌ در مقررات دادرسی کیفری ایران و دیوان بین‌المللی کیفری. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی, 4(12), 80-61. doi: 10.22034/law.2021.539052.1113
زندیه، آرام، کوشکی، غلامحسین، موذن زادگان، حسنعلی(1397)، بررسی قرار بایگانی پرونده و ترک تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری 1392، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
ساقیان، محمد مهدی، مرسی، هادی، ابصاری، میلاد(1402)، امکان سنجی اعمال جایگزین های تعقیب نسبت به اشخاص حقوقی، مجله مجلس و راهبرد، پیاپی114.
طهماسبی، جواد، طهماسبی، امیررضا(1403)، تحلیل کاربردی قانون آیین دادرسی کیفری، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
_________(1396)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ سوم، تهران، میزان.
عابدی، احمدرضا(1398)، آیین دادرسی کیفری، چاپ اول، تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
کوشکی، غلامحسن(1401)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ دوم، تهران، جهاد دانشگاهی.
_____________(1381)، بررسی اختیارات و وظایف دادستان در آیین دادرسی ایران و فرانسه، رساله دوره دکتری، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
_____________(1389)، جایگزین های تعقیب دعوی عمومی در نظام دادرسی کیفری ایران و فرانسه، پژوهش حقوق، سال دوازدهم، شماره29.
گلدوست جویباری، رجب(1394)، آیین دادرسی کیفری، چاپ پنجم، تهران، جنگل.
فتح آبادی، حسین، مهدوی ثابت، محمد علی(1399)، واکاوی رویکردهای تعقیب زدا در پرتو سیاست فردی کردن عدالت کیفری، پژوهش های حقوق جزا و جرم شناسی، پیاپی 16.
ناجی زواره، مرتضی(1395)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، تهران، خرسندی.
نیازپور، امیرحسن(1392)، توافقی شدن آیین دادرسی کیفری، چاپ دوم، تهران، میزان.
مهاجری، علی(1395)، آیین رسیدگی در دادسرا، جلد اول، چاپ یازدهم، تهران، انتشارات فکرسازان.
________(1395)، آیین رسیدگی در دادسرا، جلد دوم، چاپ یازدهم، تهران، انتشارات فکرسازان.
مهیمی، خاتون، روح الامینی، محمود(1396)، تبیین مفهوم و جایگاه قرار بایگانی پرونده  در قانون آیین دادرسی کیفری ایران، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره سوم، شماره 2/1.
میلانی، علیرضا، پور قاسم، علی(1395)، بایگانی پرونده کیفری، مطالعات علوم اجتماعی، دوره دوم، شماره 1.