دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

سیاست جنایی ایران و اردن در قبال بزهکاری اطفال و نوجوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
بزهکاری اطفال و نوجوانان یکی از مهم‌ترین معضلات حقوقی و اجتماعی جوامع امروزی به‌شمار می‌آید که مقابله با آن مستلزم سیاست جنایی افتراقی، تخصصی و مبتنی بر مصلحت کودک است. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و روش توصیفی-تحلیلی، سیاست جنایی دو کشور ایران و اردن، را در قبال بزهکاری اطفال و نوجوانان مورد بررسی قرار می دهد. دو کشوری که در این حوزه از پیشینه‌ای نسبتاً طولانی برخوردار بوده و طی سالیان گذشته گام‌هایی مستمر و موثر در جهت افتراقی‌سازی سیاست جنایی اطفال و نوجوانان برداشته‌اند. دلیل گزینش اردن در این پژوهش، پیشینه برجسته این کشور در تدوین سیاست‌های جنایی افتراقی در حوزه اطفال، و همچنین هم‌زمانی نسبی آغاز این روند با ایران است. سؤال اصلی این پژوهش آن است که، آیا این دو کشور تا به امروز، توانسته‌اند به الگویی مطلوب و مؤثر در عدالت کیفری کودکان نزدیک شوند؟ وجوه اشتراک و افتراق آن‌ها در سیاست‌گذاری جنایی اطفال و نوجوانان چیست و چه چالش‌هایی در تقنین و اجرا قابل شناسایی است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه هر دو کشور در سال‌های گذشته و دهه های اخیر گام‌هایی در جهت گذار از سیاست‌های صرفاً کیفری و مبتنی بر سرکوب به سوی رویکردهای بازپرورانه، اصلاح‌محور و تربیتی در قبال اطفال و نوجوانان بزهکار برداشته‌اند و یک سیاست جنایی افتراقی و تخفیفی درپیش گرفته اند اما با این وجود هنوز چالش ها و کاستی هایی هم در حوزه تقنین و هم در حوزه اجرا مشهود است. در ایران واکنش ها علیه جرائم اطفال و نوجوانان مبتنی بر متغییر نوع جرم (حد، قصاص، دیه یا تعزیر) و در تعزیرات نیز مبتنی بر رده سنی مرتکب جرم (از 9 سال تا 18 سال) می باشد اما در اردن این واکنش صرفا مبتنی بر رده سنی و به دو دسته اصلی (مواد 25 و 26) و جایگزین (ماده 24) تقسیم شده است. همچنین این پژوهش با ارائه پیشنهاداتی نظیر توجه به جایگاه عدالت ترمیمی و بازنگری در برخی مواد قانونی و همچنین احتراز از ابهام گویی و افزایش راهبردهای پیشگیرانه بر اهمیت اصلاح سیاست جنایی ایران و اردن در قبال اطفال بزهکار تاکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1 -آشوری، محمد (1379)، آیین دادرسی کیفری جلد دوم، چاپ اول، انتشارات سمت
2-آشوری، محمد (1382)، جایگزین های زندان یا مجازاتهای بینابین، چاپ اول، نشر گرایش
3-اردبیلی، محمدعلی(1399)، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ پنجاه و چهارم، تهران، انتشارات میزان
4-اردبیلی، محمدعلی(1394)، حقوق جزای عمومی، جلد سوم، چاپ ششم، تهران، انتشارات میزان
5-احمد سلطان، عثمان(2015)، المسئوولیه الجنائیه للاطفال المنحرفین دراسه المقارنه، الموسسه الفنیه للطباعه و النشر، امان، اردن
6- أحمد ربابعة،أسماء محمد(2024)، المصلحة الفضلى للعدالة التقویمیه فی قانون ألاحداث ألاردنی، المجلة العربیة ألالمانیة لعلوم الشریعة والقانون، رقم 3
7-اشرف خالد، محمد و عبدالمجید، طارق(2020) ضمانات الحدث الجانح فی القانون الاحداث الاردنی و مبادی العداله الجنائیه الدولیه، المجله القانونیه، کلیه الحقوق، جامعه الاسراء رقم 32
8-الظفیری، زید خلف(2019)، بدائل الاحتجاز فی قانون الاحداث الاردنی، دار وائل للنشر، اسکندریه
9-الهام، غلامحسین و برهانی، محسن(1400)، درآمدی بر حقوق جزای عمومی (جرم و مجرم)، تهران، انتشارات میزان
10-پیکا، ژرژ(1393)، جرم شناسی، ترجمه دکتر علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران، نشر میزان
11-توجهی، عبدالعلی(1396)، آسیب شناسی قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، چاپ سوم،  انتشارات قوه قضائیه
12-حسینی، سید محمد(1399)، سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی، تهران، انتشارات سمت
13- حیدری، مسعود (1395)، بررسی تطبیقی سن مسئولیت کیفری اطفال در فقه اسلامی، اسناد بین‌المللی و قانون مجازات اسلامی، سال سوم، شماره یک، نشریه پژوهش تطبیقی اسلام و غرب
14-خالقی، علی(1398)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول و دوم، چاپ چهلم، تهران، انتشارات حقوقی شهر دانش
15-خدار، حسن جو(2016)، قانون الاحداث الجانحین، عمان، دار الثقافه و النشر
16-دانش، تاج زمان(1393)، دادرسی اطفال بزهکار در حقوق تطبیقی، چاپ پنجم، تهران، نشر میزان
17- زرمائن، ژان (1378)، دادرسی نوجوانان- آموزه های تجربی، ترجمه حمید مرعشی، مجموعه سخنرانی های ارائه شده در کارگاه های آموزشی در سیون-سوئیس
18-شاملو، باقر(1390)، عدالت کیفری و اطفال، چاپ اول، تهران، انتشارات جنگل
19-شریده العنزی، غسان(2019)، المسئولیه الجزائیه للاحداث الجانحین فی القانون الاردنی، دار التعلیم
20-صبوری پور، مهدی و علوی صدر، فاطمه(1394)، سن مسئولیت کیفری کودکان و نوجوانان در قانون مجازات اسلامی 1392، سال ششم، شماره اول، پژوهشنامه حقوق کیفری
21-صلاحی، جاوید(1389)، بزهکاری اطفال و نوجوانان، چاپ هشتم، تهران، نشر میزان
22-عباچی، مریم(1388)، حقوق کیفری اطفال در اسناد سازمان ملل متحد، چاپ دوم، تهران، انتشارات مجد
23-عباسی، مجتبی(1394)، بزهکاری اطفال، چاپ دوم، تهران، انتشارات مجد
25-عبداللطیف، براء منذر(2009)، السیاسه الجنائیه فی القانون رعایه الاحداث، دار الحامد للنشر و التوزیع
26-قیاسی، جلال الدین و دهقان، حمید و خسروشاهی، قدرت الله(1391)، حقوق جزای عمومی اسلام و حقوق موضوعه، جلد اول، قم، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
27-کریستین، لازرژ(1388)، درآمدی بر سیاست جنایی، ترجمه دکتر علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران، انتشارات میزان
28- کشفی، سعید (1387)، نقش پلیس در دادرسی کودکان و نوجوانان، فصلنامه دانش انتظامی، سال دهم؛ شماره 1
29-کونیک شوفر، مایکل (1382)، نقش مددکار اجتماعی در نظام دادرسی نوجوانان، گزارش کارگاه آموزشی مشترک یونیسف و سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی برای مددکاران اجتماعی تهران 10 تا 12 مهرماه 1380
30-کی نیا، مهدی (1397)، مبانی جرم شناسی جلد اول، چاپ هیجدهم، انتشارات دانشگاه تهران
31-لبدى، عبدالعزیز(1425ق)، القاموس الطبی العربی، چاپ اول، امان، اردن، دار البشیر
32- محمدطوباسی، سهیرامین (2015)، العداله الاصلاحیه الاحداث فی القوانین الجزائیه الاردنیه، الجامعه الاردنیه
33-محمودی، ژیلا(1403)، بزهکاری اطفال و حمایت های کیفری، چاپ اول، تهران، انتشارات موسسه فرهیختگان قانون یار
34-مرعى، حسین عبدالله‏(1413ق)، القاموس الفقهی، چاپ اول، بیروت، دار المجتبی
35-معصومی ورکی، محسن(1401)، مجازات های جایگزین اطفال بزهکار، چاپ نخست، تهران، زمزمه جاوید
36-معظمی، شهلا(1401)، بزهکاری اطفال و نوجوانان، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات دادگستر
37-معظمی، شهلا، بشیریه، تهمورث، و علیپور کیوی، هدی (۱۴۰۴)، بازشناسی الگوهای نوین پاسخ‌دهی به بزهکاری اطفال و نوجوانان در حقوق انگلستان با نگاهی به حقوق ایران،  دوره 8، شماره 26، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی
38-مظلومان، رضا(1353)، جرم شناسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
39-منصور الحر، صالح(2018)، العقوبات البدیله لجرائم الاحداث و مدی فاعلیه تطبیقها-دراسه مقارنه، دار وائل للطباعة والنشر والتوزیع
40- مهرا، نسرین (1385)، قوانین و مقررات ایران در قبال اطفال و نوجوانان بزهکار، حال و آینده، شماره 20، فصلنامه الهیات و حقوق
41-موذن زادگان، حسین علی (1383)، دادرسی کیفری ویژه اطفال در حقوق ایران، شماره 33، نشریه فقه و حقوق خانواده
42-ناجی زواره، مرتضی(1394)، آشنایی با آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ نخست، تهران، انتشارات خرسندی
43-نجفی ابرندآبادی، علی حسین(1400)، درآمدی بر سیاست جنایی، چاپ دهم، تهران، انتشارات میزان
44-نجفی توانا، علی(1402)، جرم شناسی، چاپ سوم، تهران، انتشارات آوای حکمت
45-نیازپور، امیرحسین و خواجه‌نوری، یاسمن (۱۴۰۳)، کنشگری پیشگیرانه پلیس در «قانون حمایت از اطفال و نوجوانان» ۱۳۹۹، دوره ۱، شماره 2، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم‌شناسی
46-هاشم بیگی، حمید و نجفی ابرندآبادی(1396)، دانشنامه جرم شناسی، تهران، نشر گنج دانش
47-یاسین الرکابی، لمیاء (2017) ،التشرد و انحراف السلوک، عمان، دار الجنان للنشر و التوزیع
48- Heather, Shore (1999). Youth and Crime in Early Nineteenth-Century London, The Boydell Press
49-Irfaifeh, Ayed.A (1990). Causes of Juvenile Delinquency in Jordan, Western Michigan University
50-Meng.A & Boden.E (2013). American Juvenile Justice system: History in the making, Adolescent Psychiatry, p.227
51-Merlo, Alida V & Benekos, Peter J (2017). Reaffirming Juvenile Justice From Gault to Montgomery, 1st Edition
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.