دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

«این» یک قانون نیست (تاملى حقوقى - فلسفى در مصوبه عفاف و حجاب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
آیا متن مصوب موسوم به «قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» را می‌توان یک قانون دانست؟
«قانون» پیش از آن که به لحاظ شکلی متن مصوب نمایندگان مردم یا خود مردم باشد، از لحاظ ماهوی دارای برخی شرایط و ویژگی‌هاست که بدون توجه به آنها نمی‌تواند وصف قانونی بودن داشته باشد. از آنجا که در نظامهای سیاسی مختلف، بخش عمده‌ای از وظیفه تقنینی بر عهده پارلمان یا مجلس قانون‌گذاری است و پارلمان یا مجلس قانون‌گذاری یکی از نهادها و قوای موجود در نظام سیاسی وحکمرانی است، بدیهی است نوع و ماهیت نظام سیاسی، نه تنها بر چگونگی شکل‌گیری و ایجاد قوای آن از جمله مجلس قانون‌گذاری موثر است، بلکه بر کیفیت و ماهیت تصمیمات قوای مختلف آن از جمله مجلس تأثیرگذار بوده است، به عنوان شاخص اساسی و بنیادین در ارزیابی تصمیمات و اقدامات آن مدنظر قرار می‌گیرد.در ایران وصف جمهوریت نظام سیاسى داراى اثار ماهوى و شکلى براى قانون‌گذری و فرایندهاى تقنینی است. از این جهت رعایت الزامات و نتایج این مولفه در نظام قانون‌گذری ضرورى و گریزناپذیر بوده، در نتیجه نمى توان هر متن مصوب مراجع تقنینى را به طور کلى قانون تلقى نمود. این نکته در کنار توجه به برخى مبانى نظرى ، بخشى از پاسخ به پرسش بالاست که با توجه به چگونگى فرایند تصویب و محتوى و ماهیت مصوبه فوق الذکر مجلس شورا، در این نوشتار مورد بحث قرار مى گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1-   هاشمی، سید محمد (1402) حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، انتشارات میزان
2-   پتی، فیلیپ (1388) جمهوری خواهی، نظریه‌ای در آزادی و حکومت، ترجمه فرهاد مجلسی‌پور، شرکت نشر و پژوهش شیراز.
3-   جعفری‌تبار، حسن (1385) نسبت آزادی و قانون، در: ناصر کاتوزیان، حکومت قانون و جامعه مدنی، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، مرکز مطالعات حقوق بشر.
4-   فیرحی، داود (1400) دولت مدرن و بحران قانون، نشر نی.
5-   براون، وندی و دیگران (1401) اقتدارگرایی، سه کاوش در نظریه انتقادی، نشر نی.
6-   هالوی، گابریل (1394) نگاهی نو به اصل قانونمندی در حقوق جنایی، ترجمه محمدجعفر ساعد، مجمع علمی و فرهنگی مجد
7-   عجم اوغلو، دارون و جیمز رابینسن (1400) ریشه‌های اقتصادی دیکتاتوری و دموکراسی، انتشارات کویر.
8-   موسوی، سید مجید و مهدی هداوند (1402)« تحلیلی بر جنبه‌های توجیهی برتری حق بر قانون در دانش حقوق»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 88 شماره 125.
9-   رحمت اللهی، حسین و فاطمه یزدی زاده البرز (1398) «اخلاقیات درونی قانون در اندیشه لون فولر»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 86.
10-  استنلی، جین (1398) سازوکار فاشیسم، سیاست ما و آنها، موسسه انتشارات نگاه، تهران.
11-  لیتزایانس، استیوارت (1393) فاشیسم و نازیسم، انتشارات پردیس دانش، تهران.
12-  بار، نیکوکلاس (1399)« نظریه اقتصادی دولت، مبانی اقتصادی دولت رفاه»، ترجمه علی سرزعیم و مریم حاجی قربانی دولابی، نشر کرگدن، تهران.
13-  کاتوزیان، ناصر (1385) حکومت قانون و جامعه مدنی، در: حکومت قانون و جامعه مدنی (کتاب)، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، مرکز مطالعات حقوق بشر.
14-  کلو، ایوژان (1402) اصول هفت‌گانه حقوق کیفری، ترجمه سید حسن حسینی و هدیه نصیری، انتشارات میزان.
15-  بوهلاندر، مایکل (1390) مبانی حقوق کیفری آلمان، ترجمه اصلی عباسی، انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد.
16-  وود، رندال و کارمینه دولوکا (1398) خودآموز دیکتاتورها، ترجمه بیژن اشتری، نشر ثالث، تهران
17-  غلامى، حسین(١٣٨٩) «جرم یا جنگ؛ تاملى جرم شناختى در مفهوم محاربه»، مجموعه مقالات استاد دکتر ابوالقاسم گرجى، جلد دوم، انتشارات انجمن أیار و مفاخر فرهنگى، تهران
18-  یون وو، مین(١٣٩٠) درآمدى بر سیاست جنایى توتالیتر: جرم و مجازات در کره شمالى( با تاکید بر نقش پلیس)، ترجمه حسین غلامى، فصلنامه مطالعات پیشگیرى از جرم، شماره ١٩، تابستان ١٣٩٠
19-  نجفى ابرندابادى، على حسین(١٣٩٠) درآمدى بر سیاست کیفرى عوام گرا( دیباچه ویراست سوم)، در : لازرژ، کریستین، درآمدى بر سیاست جنایى، چاپ دوم، نشر میزان، تهران
20-    Kleinfeld, Joshua (2017) Three principles of democratic criminal justice, Northwestern university law review, USA.
21-    Radbruch, Gustav (2006) Statutory lawlessness and supra-statutory law (1946), Oxford journal of legal studies, 26 (1): 1-11
22-    Paulson, Stanley (2006) On the background and significance of Gustav Radvruch’s post-war papers, Oxford journal of legal studies, 26 (1): 17-40.
23-    Fuller, L. Lon(1964) The morality of law, Yale University Press.