دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

جرم شناسی جرایم و جنایات بین المللی ؛ چالش های مطالعه جنایات بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
جرم شناسی به عنوان یکی از رشته های علوم ترکیبی و تلفیقی مهم ترین موضوع مطالعاتی خود یعنی جرم را از حقوق کیفری گرفته است. بنابراین جای تعجب ندارد که جرم شناسان ابتدا به مطالعه علت شناسی جرایمی می پردازند که تعاریف و اصول حاکم بر آن ها در حقوق کیفری داخلی به طور دقیق پیش بینی شده است. جرم شناسان در مقام مقایسه با مطالعه جرایم داخلی با تأخیر به بررسی ِعلت شناسی، گونه شناسی مرتکبان و قربانیان جنایات بین المللی و روش های پیشگیری از آن ها پرداختند. لذا در این پژوهش برآنیم تا ضرورت توجه به جرم شناسی فراملی را مورد توجه قرار داده و در ادامه با بررسی ویژگیها ی جرایم و جنایات بین المللی با اشاره به گرایش جرم شناسانه موجود در اساسنامه دیوان کیفری بین المللی و بیان پیچیدگی ها و مشکلات مطالعه در این حوزه و تعیین قلمرو مطالعات جرم شناسی فراملی، چالش های فراروی این حوزه مطالعاتی را مرور نماییم. در این بررسی اجمالی مشخص گردید که ویژگیِ گسترده و دستجمعی بودن جنایات بین المللی، کمیت و کیفیت مطالعات جرم شناختی این حوزه را متمایز نموده است. ابتدا برای تحلیل بهتر، مفاهیم جنگ و صلح، تمایز جرایم و جنایات بین المللی، شکست و پیروزی و مسئولیت کیفری بین المللی بازخوانی شده و سپس ویژگی های جرایم و جنایات بین المللی همچون؛ گستردگی، دستجمعی بودن، وقوع همراه با برنامه ریزی، ضرورت ملاحظه جنایات در بستر جرم شناسی انتقادی و جرایم حکومتی به دلیل ناتوانی جرم شناسی های رایج در تحلیل این جنایات و توجه به پروژه محور بودن آنها مورد واکاوی قرار گرفت. از جمله چالش های تحلیل جرم شناختی جنایات بین المللی می توان به موارد زیر اشاره نمود ؛ هویت محور بودن جنایات، تفکیک مرز بین اخلاقی بودن یا نبودن تحلیل رفتارهای جنایی بین المللی، مشکلات جرم انگاری و کیفر گذاری این جنایات، رقم سیاه بالایِ جنایات، سختی و صعوبت جمع آوری آمار و داده ها، مشکلات حضور شهود و بزهدیده گان در فرایند رسیدگی و نهایتاً نامانوس بودن ادبیات غربیِ حاکم بر جرم شناسی با فضا و دنیای فرهنگیِ حاکم بر جنایات که گاه شرقی یا جنوبی است و یا گاه در همان فرهنگ غربی، وقوعِ جنایات، بدیع و دور از انتظار و همراه با شگفتی هستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

الف) فارسی
1.   براتی، محمد (1402)؛ تاثیر سیاست بر عدالت کیفری در پرتو عملکرد دیوان کیفری بین المللی، رساله دکتری دانشکده حقوق وعلوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، به راهنمایی بهزاد رضوی فرد، 1402 .
2.   بی نام (1380) مبارزه با تروریسم در شعار،، ترویج آن در عمل ؛ برخورد دو گانه در اوج ریاکاری، بدون نام؛  فصلنامه راهبرد، دوره: 9، شماره: 3، سال 1380.
3.   بیجلولد،کاترین(1396): روش شناسی مطالعه تجربی جنایات بین المللی و دیگر نقض های آشکار حقوق بشر، ترجمه سارا آقائی، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان
4.   پارمنتیر، استفان؛ فان پاون، کریس؛ ویت کمپ، الماز(1396): رویارویی با میراث خشونت جمعی و تغییر لنزها به سمت عدالت ترمیمی، ترجمه سیدحسام الدین سیداصفهانی، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان، 1396 .
5.   گرین، پنی و وارد، تونی، ترجمه نبی اله غلامی (۱۴۰۱)؛ جرم حکومتی؛ دولت ها، خشونت و فساد، مجمع علمی فرهنگی مجد، بازچاپ.
6.   شمس ناتر، محمدابراهیم حاجی ده آبادی، محمدعلی و سمیرا گل خندان(1395): مطالعه جرم شناختی ساختار روانی مرتکبین جرایم علیه بشریت، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال 5، شما ره 16 1395.
7.   دانش ناری، حمیدرضا؛ مرادفر، علی(1394): جرم شناسی جهان بوم رهیافتی نوین در مطالعات جرم شناسی بین المللی، فصلنامه مطالعات بین المللی پلیس، سال 6، شماره 21، 1394 .
8.   دیدیه روبو(۱۴۰۳)، حقوق کیفری بین المللی،  ترجمه؛ بهزاد رضوی فرد و محمد فرجی، انتشارات میزان، چاپ دوم.
9.   رضوی فرد، بهزاد (۱۳۹۲.)، حقوق کیفری بین المللی عمومی، جلد نخست، انتشارات میزان،
10.  رضوی فرد، بهزاد  (1399)، درسنامه دکتری حقوق کیفری بین المللی،  دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، 1399.
11.  ‌سمولرز، آلت؛ هاومن، رولف(1396الف): جنایات بین المللی و جرم شناسی طرحی برای پژوهش های آینده، ترجمه نجمه غفاری، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان  .
12.  سمولرز، آلت: مروری بر گونه شناسی مرتکبان جنایات بین المللی (1396ب)، ترجمه علی نجیبیان و همکاران، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان .
13.  شاو، مارگارت(1394): الگوهای بین المللی پیشگیری از جرم، ترجمه شهرداد دارابی، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، سال 11، شماره 34، 1394 .
14.  شیری، عباس، جعفر پور صادق، الهام(1400)،  گونه شناسی جرائم دولتی مبتنی بر قوانین غیرقانونی و فاقد مشروعیت، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 51، شماره 2، پاییز و زمستان 1400،  
15.  ضیایی بیگدلی، محمدرضا(۱۳۸۸)، حقوق بین الملل عمومی، چاپ سی و هشتم، انتشارات گنج دانش،.
16.  غلامی، حسین، جوادی حسین آبادی، حسین(1399)، تحلیل تلفیقی جرم حکومتی در پرتو فنون خنثی سازی و مکانیسم های دفاعی، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره 50،شماره 1.، بهار و تابستان 1399،
17.  غلامی، نبی اله(1401) «جرم حکومتی یا جرم دولتی؛ تفاوتی لفظی یا اختلافی بنیادین»، مجله پژوهشهای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دوره ۱۰، شماره ۱۹، بهار و تابستان ۱۴۰۱.
18.  ‌فردریش، دیوید(1396): به سوی جرم شناسی جنایات بین المللی و ارایه چارچوب مفهومی و مبنایی، ترجمه مهدی کاظمی جویباری، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان  .
19.  کازلاریچ، دیوید: بزه دیدگی و جرم شناسی فراملی، ترجمه مهرداد رایجیان اصلی و مهران پرسته، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان،1396
20.  محسنی،فرید (۱۳۹۷)، نظریه های جرم شناسی، انتشارات قوه قضاییه.
21.  نجفی ابرند آبادی، ا علی حسین(۱۳۸۰-۱۳۸۱)، درسنامه جرم شناسی، تهیه و تنظیم امیر حسن نیازپور،. 
22.  نجفی ابرند آبادی، ا علی حسین  (1397)جرم شناسی در آغاز هزاره سوم، دانشنامه جرم شناسی، چاپ 5.
23.  نیکوکار، حمیدرضا (1396): جرم شناسی فراملی؛ به سوی جرم شناسی جنایات بین المللی، نشر میزان  .
24.  هاومن، رولف؛ سمولرز، آلت(1396): جرم شناسی در وضعیت انکار، ترجمه امیر پاک نهاد، مجموعه جرم شناسی فراملی، نشر میزان.
ب. غیرفارسی
 
25. Alexia Pierre(2015), Le crime de masse en criminologie, Variétés, in. Revue sciences criminelle.
26. Frank Neubacher(2017), Criminology of international crimes, Cambridge university press.
27. Mojtaba Hosseini Nassab(2019), Infraction d’obstacle en droit internationale pénal, L’Harmattan,.
28. Natalie kyneswood(2019), limits of law in ending impunity for state crime: time to re-frame the international criminal court’s mandate? state crime journal.