اهمیت آثار تاریخی و فرهنگی در جوامع امروزی بر کسی پوشیده نیست چرا که به عنوان میراث مشترک بشریت شناخته میشوند و دارای ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مهمی هستند که البته گاه مورد هجوم قرار گرفته و تخریب شده است. در راستای حفاظت از این آثار دستگاه‌ تقنینی کشورها‌ی مختلف قوانین سختگیرانه‌ و مجازاتهای سنگینی را وضع کرده‌اند اما بعد جدیدی از مباحث مرتبط با این آثار با ارزش بحث جرم‌شناسی راجع به جرم تخریب آثار تاریخی و فرهنگی است که تاکنون مغفول مانده است. جرم‌شناسی در تلاش است تا به هدف غایی خود یعنی پیشگیری از جرم دست یابد و با توجه به اهمیت آثار تاریخی و فرهنگی تحقق این هدف ضرورت بیشتری میابد. بدین منظور نگارنده با پژوهشی که جنبه نظری داشته و با روش توصیفی تحلیلی سعی در شناخت این عوامل همچون عوامل روانی، محیطی، سیاسی، مذهبی، تقنینی، جنگ و پیشگیری در ابعاد مختلف آن همچون پیشگیری اجتماعی، محیطی و وضعی نموده است. این اقدامات پیش‌جنایی در مورد این جرم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است چرا که تخریب این آثار در برخی مواقع جبران‌ناپذیر و غیرقابل‌ بازگشت به وضع سابق بوده و آثار ناگواری بر ارکان مختلف اجتماعی و اقتصادی و سیاسی خواهد گذاشت. بررسی‌ها حاکی از آن است که پیشگیری‌کنشی بسیار موثر و در اولویت بوده و در این‌ بین پیشگیری‌های مربوط به زمان جنگ و رشد مدار و اجتماعی همچون خصوصی‌سازی پیشگیری از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. تأخیر در این اقدامات صدمات جبران‌ناپذیری را به میراث تاریخی و فرهنگی وارد خواهد کرد.