دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

حقوق بزه دیده در فرایند اجرای احکام کیفری با تکیه بر قانون آیین دادرسی کیفری و آیین‌ نامه نحوۀ اجرای احکام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، شهر قم، ایران
2 دانشیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
در اکثر مواقع، جرم‌انگاری با لحاظ مصالح بزهدیدگان انجام می‌شود، لکن در مرحلۀ اجرای حکم ممکن است برخی از حقوق آنان مورد کم توجهی قرار بگیرد. هیچ فردی به اندازه خود بزهدیده مصلحت خود را نمی‌داند و به نظر می‌رسد به همین دلیل باید برخی اختیارات را در اجرای حکم به بزهدیده سپرد تا با ملاحظه مصلحت خویش تصمیم بگیرد. در صورت مدیریت صحیح، این امر ممکن است باعث اصلاح بزهکار شود و همچنین سبب اطمینان بزهدیده از رسیدن به حقوق قانونی خودش نیز خواهدشد. اکثر مطالعات بر حقوق بزهدیده در تحقیقات مقدماتی و نهایتاً صدور حکم توجه دارند در حالی که مرحله اجرا از اهمیتی حیاتی برخوردار است و حقوق بزهدیدگان در این مرحله کمتر مورد کنکاش قرار گرفته‌است. این مقاله برای نخستین بار در ادبیات حقوقی ایران، حقوق بزهدیدگان را در مرحله اجرای احکام کیفری مورد شناسایی قرار می‌دهد و سپس به جایگاه این حقوق در قوانین اجرای احکام می‌پردازد.
این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با مطالعه قوانین به مسئله حقوق بزهدیده در فرایند اجرای احکام می‌پردازد و حقوقی همچون جبران خسارات وارده، جبران هزینه‌های تشریفات اجرای احکام، حق برخورداری از وکیل در مرحله اجرای حکم، حق بر امنیت و حق مشارکت فعال را برای بزهدیده به رسمیت می‌شناسد. این پژوهش در نهایت به این نتیجه می‌رسد که با کنار هم گذاشتن قوانین و آیین نامه‌های کنونی می‌توان حقوق مختلفی را برای بزهدیده به رسمیت شناخت اما باید ترتیبی را اتخاذ نمود که تحت آموزه‌های عدالت ترمیمی، بزهدیده نقشی پویا را ایفا نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

آشوری، محمد؛ خدادی، ابوالقاسم (1390). «حقوق بنیادین بزه‌دیده در فرایند دادرسی کیفری»، آموزه‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دورۀ جدید، شماره 2، صص3-36.
اختری، عباس؛ موذن زادگان، حسنعلی (1398). «جایگاه بزه‌دیده در مرحله تحقیقات مقدماتی از منظر قانون آیین دادرسی کیفری ایران»، پژوهش حقوق کیفری، سال هفتم، شماره 26، بهار 1398، صص73-41.
بیات، شیرین؛ خالقی علی (1401). «بررسی جایگاه زنان بزه‌دیده در قانون آیین دادرسی کیفری با رویکردی تطبیقی»، مجله حقوق تطبیقی، دوره 13، شماره 1، صص 141-164.
حسینی، سید حسین؛ موسوی بایگی، سید علی (1392). «بررسی بازخوردهای متفاوت تقنینی در حوزه جرایم اطفال و نوجوانان»، کنفرانس ملی سیاست کیفری ایران در قبال بزهکاری و بزه دیدگی کودکان و نوجوانان، بهمن 1392، ص5.
خداخواه، نسیم (1397). «حقوق بزه‌دیده و متهم در دیوان کیفری بین‌المللی»، فصلنامه داخلی کانون وکلا دادگستری، شماره 17، صص149- 165.
صالحی، جواد (1394). «آثار بزه‌دیده‌شناسی بر حق مشارکت بزه‌دیده در تحقیقات مقدماتی در پرتو رویه دیوان بین‌المللی کیفری»، مجله حقوقی بین‌المللی، دوره 32، شماره 52، صص255-276.
زینالی، امیر حمزه، مقدسی، محمد باقر (1392). «رویکرد تطبیقی به نقش و جایگاه بزه‌دیده در فرایند کیفری، آموزه‌های حقوق کیفری»، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 5، صص 181- 210.
شیری، عباس (1397). «حق بزه‌دیده در تعیین کیفر و نحوۀ اجرای آن»، فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی قضایی، شماره 81، بهار 1397، صص77-105.

فتاح، عزت؛ خطاطان، سوسن؛ نجفی ابرندآبادی، حسین‌علی (1371). «از سیاست مبارزه با بزهکاری تا سیاست دفاع از بزه‌دیده (ضرورت یک تغییر بنیادی در سیاست جنائی کنونی)»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 56، شماره 3، فروردین 1371، صص112-85.

کوشا، جعفر؛ پاک‌نیت، مصطفی (1393). «توازن میان حقوق متهم و بزه‌دیده در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 و اسناد بین‌المللی»، مجله حقوقی دادگستری، سال هشتاد و یکم، شماره 97، بهار 1396.
میرکمالی، سید علیرضا (1394). «نقش بزه‌دیده در حقوق کیفری انگلستان»، مجله پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، شماره 6، نیمسال دوم، صص161- 180.
نیازی آبکوه، مهشید؛ ابوثیه، فخرالدین (1394). «بزه‌دیده‌شناسی در مبانی علم حقوق»، اولین کنفرانس حقوق و امور قضایی، مرکز همایش‌های تلاش، تهران.
نوربخش، سیدمحمدامین، و والی‌زاده، سیده سمیه (1396). «جرم‌شناسی عدالت ترمیمی». کنفرانس ملی تحقیقات علمی جهان در مدیریت، حسابداری، حقوق و علوم اجتماعی.
نوبهار، رحیم؛ صفاری، فاطمه (1395). رعایت مصالح بزه‌دیده در جرم انگاری، مجله حقوقی دادگستری، سال هشتادم، شماره 93، صص217- 242.
ب- منابع خارجی
Barbara F.Toboliwsky,taryn ozuna Allen (2016), On the fast track; Understanding the opportunities and challenges of dual credite, ashe higher education report; volume 42. Number 3.
Baumgartner (2008), Future-oriented emotions: conceptualization and behavioral effects, https://onlinelibrary.wiley.com/journal/10990992.
damask,mirjan(2008), what is the pant of international criminal ustice?,chi cago-krnt law review.vol.83.
Cummins , The Hon. Philip AM, The Role of Victims of Crime in the Criminal Trial Process REPORT Youth Crime Briefing, June, http://www.nacro. org.uk/data/ briefings/nacro-2002060300-ycs.pdf ,AUGUST 2016.
Hepner, Ilana; Woodward, Mary; and Jeanette Stewart, “Giving the Vulnerable a Voice in the Criminal Justice System: The Use of Intermediaries with Individuals with Intellectual Disability”, Psychiatry, Psychology and Law, Vol. 22, Issue 3, 2014.
Lopez (2007), Immigration Law Spanish-Style: A Study of Spain's Normalizacion of Indocumented Workers, 21 Geo. Immigr. L.J. 571 (2006-2007).