دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

دوفصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرم شناسی

کنترل جرایم پسماندی، از انقیاد کیفری تا تبعیت تنظیمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، مشهد، ایران
چکیده
اثربخشی مقررات و فرایندهای کنترلی جرایم پسماندی به دلیل ناتوانی در جلب مشارکت شهروندان روبه کاهش نهاده است. به نظر میرسد از عمده ترین دلائل این امر، طراحی فرایندها و رویه ها بر اجباری آشکار ومحوریت گفتمان قدرت باشد. منطق یکسویه دولتی، بهره مندی از اجبار آشکار به عنوان اولین گزینه، تعارض منافع، فقدان تنوع و انعطاف در پاسخ ها، شهروندان را در موضعی قرارداده است که مقررات کنترلی جرایم پسماندی را غیرعادلانه و غیرمنصفانه تلقی نموده و در تبعیت از آن مشتاق نباشند. علاوه بر این، تمرکز اقدامات مداخله ای بر تهیدستان شهری، که وقوع جرایم پسماندی در مواردی سبک زندگی ایشان و راه حلی برای معیشت روزانه آن ها محسوب می‌گردد، حاکی از کاهش معیارهای اخلاق دارد وشهروندان آن را منطبق با ارزش هایی که مورد قبول ایشان است نمی‌دانند. کنترل جرایم پسماندی نیازمند بستری اجتماعی برخوردار از توان ایجاد گفتگو وبرانگیختن مسئولیت پذیری دوسویه است که تبعیت داوطلبانه وخودخواسته شهروندان را ترویج نماید و بجای بهره مندی از منطق اجبار آشکار قهری، الزام نهفته در لا به لای رویه ها و اشتیاق را جایگزین آن نماید. رویکرد تنظیم گری پاسخگو در عمل نشان داده است در صورتی که با ویژگی های جرایم پسماندی همخوان گردیده ومولفه های اجتماعی وفرهنگی محل پیاده سازی را رعایت نماید و درسطح تماس با شهروندان با رویکرد عدالت ترمیمی عجین گردد، از این ظرفیت برخوردار است. کنترل جرایم پسماندی در ایران از چارچوب نظریه مند شفافی برخوردار نیست که این امر راه را برای تفاسیر موسع هموار نموده است. این مقاله که به روش توصیفی، تحلیلی وبرپایه مطالعات کتابخانه ای تدوین یافته، در راستای فراهم آوردن چارچوبی نظریه مند، به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش است که منطق فعلی حاکم بر کنترل جرایم پسماندی چه نتایجی را به دنبال داشته است؟ و با توجه به ویژگی های این جرایم، چه منطقی می‌تواند از کارآمدی لازم در کنترل برخوردار باشد؟ این مقاله ضمن بررسی پیش نویس قانون جدید مدیریت پسماند، نوعی هرم تنظیم گری پاسخگو را به عنوان الگوی مداخله پیشنهاد می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1-            جوان جعفری عبدالرضا ،مفهوم قدرت در جامعه شناسی کیفری، پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره یاز دهم، تابستان ،1394ص 9-38
2-            حسینی, سیدمحمد, برهانی, محسن. (1389). چرایی تبعیت از قانونپژوهش‌های فلسفی -کلامی11(4-3), 239-260. doi: 10.22091/pfk.2010.166
3-            خاقانی اصفهانی، مهدی. (1403). حقوق کیفری در کشاکش خِرد ابزاری و خِرد ارتباطی؛ تأملی از منظر مکتب فرانکفورت، مجله مطالعات فلسفه حقوق، (20)، صفحات.120-97
4-              سروی، جعفر و شیخ الاسلامی، عباس، (1402)، ارزیابی عملکرد ۲۰ ساله شهرداری مشهد در حوزه مداخله در جرائم وتخلفات شهری، دهمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین المللی برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری، مشهد،https://civilica.com/doc/1876208
6-     سروی، جعفر، فرجیها، محمد و شیخ‌السلامی، عباس. (1404). مطالعه تطبیقی ​​سیاست‌گذاری در خصوص مزاحمت‌های شهری در ایران و انگلستان: از رفع مزاحمت‌ها تا حل مشکلات مبتنی بر جامعه. فصلنامه پژوهش و توسعه در حقوق تطبیقی، 8(26)، 50-78. doi: 10.22034/law.2024.2041428.1458 [جعفر1] 
7-              صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، کتاب راهنمای برنامه‌های عدالت ترمیمی، مترجم: عزیزالله سمیعی، تهران، شرکت ایماژ، پاییز 1390
8-     علی اکبری رستم وهمکاران، گفتمان سیاست تسامح صفر در نظام کیفری ایران، بسترها و زمینه‌ها، 1401، دوره 5، شماره 11، صص 125-150
9-              محمدی فهیمه وهمکاران، مروری برمبانی و سازوکارهای «اجتماعی سازی قوانین وخط مشی‌ها» و ارائه رهیافت‌هایی برای مجلس شورای اسلامی، به سفارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی،1403، قابل دسترس در تارنمای اینترنتی https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1808710
11-          نوبهار، رحیم و شاه بیگی، ایمان. (1399). تحول پارادایم تنبیه به تنظیم در پرتو نظریه تنظیم‌گری پاسخگومطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی50(2), 515-539. doi: 10.22059/jqclcs.2021.261326.1325
 
 
12-    Braithwaite /Restorative Justice And Responsive Regulation / 2002/Published By Oxford University Press, Inc./198 Madison Avenue, New York, New York 1001ia
13-     Braithwaite Valerie /Regulatory Theory Foundations And Application/2017/Available At Https://Www.Jstor.Org/Stable/J.Ctt1q1crtm
14-    Braithwaite. J /Maximal Accountability With Minimally Sufficient Punishment/2022/ The Journal Of Corporation Law Vol. 47:4/Available At Https://Jcl.Law.Uiowa.Edu/Sites/Jcl.Law.Uiowa.Edu/Files/2022-09/Braithwaite_Online.Pdf
15-    Braithwaite/ Street-Level Meta-Strategies: Evidence on Restorative Justice and Responsive Regulation/2021/ Anna. Rev. Law. Soc. Sci. 2021.17:205-225. Available At Http //: Www.Annualreviews.Org
16-    Crawford Adam/Restorative Justice And Antisocial Behavior Interventions As Contractual Governance/2009/Doi:10.1201/9781420084450.Ch8/Available At Https://Www.Researchgate.Net/Publication/299636995
17-    Kolieb, Jonathan. (2015). when to punish, when to persuade and when to reward: strengthening responsive regulation with the regulatory diamond. Monash University law review. Monash University. Faculty of Law./Available at https://www.researchgate.net/publication/285591286/ Retrieved22novamber2023
18-                 Mary Ivec/An Applications Of Responsive Regulatory Theory In Australia And Overseas/2015/Regnet Occasional Paper 23/
 [جعفر1]برابر نظر داور محترم 2 مقاله اخیر از مجلات مذکور در منابع ذکر گردید